Rehber

Web erişilebilirliği ve WCAG 2.2: Şirketler ne yapmalı?

WCAG 2.2'nin getirdikleri, Türkiye'deki erişilebilirlik genelgesinin kapsamı ve süreleri, AB'nin erişilebilirlik yasası ve sitelerde en sık görülen hatalar için uygulanabilir plan.

Fratres Editör · 11 Kasım 2026

Web erişilebilirliği, bir sitenin görme, işitme, hareket veya bilişsel farklılığı olan kişiler dahil herkes tarafından algılanabilir, kullanılabilir ve anlaşılır olmasıdır. Ölçütü W3C'nin WCAG 2.2 kılavuzudur. Türkiye'de 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kamu kurumlarını, bankaları, özel hastaneleri ve e-ticaret sitelerini bu kılavuza bağladı. Şirketin ilk işi mevcut durumu ölçmek ve en sık hataları kapatmaktır.

WCAG 2.2 nedir, neyi değiştirdi?

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines, Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu), web içeriğinin erişilebilirliğini test edilebilir başarı ölçütlerine bağlayan W3C standardıdır. Ölçütler A, AA ve AAA olarak üç düzeyde toplanır. Kurumsal hedef çoğu zaman AA düzeyidir. W3C'ye göre 2.2 sürümü 5 Ekim 2023 tarihinde W3C önerisi olarak yayımlandı ve 2.1'e 9 yeni başarı ölçütü ekledi. Standardın güncel metni 12 Aralık 2024 tarihlidir ve eski 4.1.1 Ayrıştırma ölçütünü kaldırır.

Yeni ölçütlerin şirket sitelerine en çok dokunanları şunlar:

Odak gizlenmemeli (AA). Klavyeyle gezinen kullanıcı, odaktaki öğeyi en azından kısmen görebilmeli. Sayfanın üstüne yapışan başlıklar ve çerez bantları odaktaki öğeyi örtebilir.
Sürükleme alternatifi (AA). Sürükleyerek yapılan işlemler, zorunlu değilse tek tıklamayla da yapılabilmeli. Fiyat kaydırıcıları buna örnektir.
Hedef boyutu (AA). Tıklanan hedefler en az 24×24 CSS pikseli olmalı ya da çevresinde yeterli boşluk bulunmalı.
Tutarlı yardım (A). Canlı destek, telefon veya yardım bağlantısı sayfalar arasında aynı sırada durmalı.
Tekrarlı giriş (A). Aynı süreçte verilen bilgi kullanıcıdan yeniden istenmemeli.
Erişilebilir kimlik doğrulama (AA). Giriş adımı, alternatifi yoksa bulmaca çözme veya bilgiyi akılda tutma gibi bir bilişsel teste dayanmamalı.

Türkiye'de durum: Genelge kimi kapsıyor?

2025/10 sayılı Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Genelgesi, 21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın duyurusuna göre kapsamda kamu kurumları, üniversiteler, belediyeler ve şirketleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları, yolcu taşıyan özel kuruluşlar, A grubu seyahat acenteleri, iletişim hizmeti sağlayıcıları ve e-ticaret hizmet sağlayıcıları var. Ölçüt olarak WCAG 2.2 ve Bakanlığın 31 ilke ile 122 sorudan oluşan "Kontrol Listesi - A Seviyesi" kullanılıyor.

Süreler iki gruba ayrılıyor. Genelge metnine göre kamu kurumları ve listedeki özel kuruluşlara 1 yıl, elektronik haberleşmede 200.000'in üzerinde abonesi olan işletmecilere de aynı süre tanındı. 6563 sayılı Kanun kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcılarının süresi 2 yıl. Genelge 21 Haziran 2025'te yürürlüğe girdi, ama metin sürelerin hangi tarihten işleyeceğini ayrıca yazmıyor. Yürürlük tarihi esas alınırsa ilk grubun süresi 2026 yazında doldu, e-ticaret için süre 2027 yazına uzanıyor. Kendi tarihinizi hukuk biriminizle netleştirin.

Takip Bakanlık bünyesindeki İzleme Komisyonu'nda. Her kuruluş kendi İnceleme Komisyonu'nu kurup öz değerlendirme yapıyor. Erişilebilir bulunan sitelere 2 yıl süreyle erişilebilirlik logosu veriliyor, süresinde koşulları sağlamayan sitelere ilişkin bilgiler kamuoyuyla paylaşılacak.

Avrupa Birliği'ne satış yapanlar için ikinci bir çerçeve var. Avrupa Erişilebilirlik Yasası (Directive 2019/882), 28 Haziran 2025 sonrasında tüketicilere sunulan hizmetlere, bu arada e-ticaret hizmetlerine uygulanıyor. 10 kişiden az çalışanı ve yıllık cirosu ya da bilanço toplamı 2 milyon avroyu aşmayan mikro işletmeler hizmet tarafında muaf. Bu bölüm genel bilgi verir, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Siteler en çok nerede takılıyor?

Sorun yaygın. WebAIM'in Şubat 2026 taramasında en çok ziyaret edilen bir milyon ana sayfanın %95,9'unda otomatik olarak tespit edilebilen WCAG hatası çıktı. Bu oran bir önceki yıl %94,8 idi. Sayfa başına ortalama hata 56,1 oldu. Altı hata türü listenin başında:

düşük kontrastlı metin: %83,9
alternatif metni olmayan görseller: %53,1
etiketi olmayan form alanları: %51
metni olmayan bağlantılar: %46,3
metni olmayan düğmeler: %30,6
tanımlanmamış sayfa dili: %13,5

Bu hatalar çoğu zaman ortak bileşenlerden kaynaklanır. Düğme, form alanı ve görsel bileşeni şablonda bir kez düzeltildiğinde değişiklik bütün sayfalara yansır. Erişilebilirliği "özel bir kitle için ek iş" olarak görmek de yanıltıcı. Dünya Sağlık Örgütü, dünyada 1,3 milyar kişinin, yani nüfusun %16'sının önemli bir engellilik yaşadığını tahmin ediyor. Yeterli kontrast ve büyük dokunma hedefi, güneş altında telefon kullanan herkesin de işine yarayabilir.

Şirketler adım adım ne yapmalı?

Kapsamı netleştirin. Genelgedeki gruplardan birinde misiniz, AB'deki tüketicilere satış yapıyor musunuz? Yanıt, takvimi ve hedef düzeyi belirler.
Sorumluyu atayın. Genelge kapsamındaysanız İnceleme Komisyonu'nu kurun. Değilseniz ürün, tasarım, yazılım ve içerikten birer kişiyle küçük bir çalışma grubu yeter.
Kritik görevleri listeleyin. İletişim formu, ürün sayfası, sepet ve ödeme, üyelik ve giriş, randevu. Test kapsamını sayfa sayısına göre değil, bu görevlere göre kurun.
Otomatik tarama ve elle testi birleştirin. Otomatik araç ilk listeyi verir. Ardından her görevi yalnız klavyeyle, ekran okuyucuyla ve sayfayı yakınlaştırarak deneyin.
Sık hataları şablonda kapatın. Kontrast, alternatif metin, form etiketi, boş bağlantı ve düğme, sayfa dili. Bunlar kodun ortak bileşenlerinde düzeltilir.
Kuralları tasarım sistemine yazın. Renk paletinde kontrast oranı, görünür odak stili, en az 24×24 piksellik hedefler ve hata mesajı düzeni belgeye girsin. Bu iş UI/UX çalışmasının doğal parçasıdır.
Formları ayrıca ele alın. Etiket, hata açıklaması ve tekrarlı girişten kaçınma aynı zamanda dönüşümü etkiler. Ayrıntılar form tasarımı rehberinde.
İçerik ekibini eğitin. Alternatif metin, başlık sırası, anlamlı bağlantı metni ve erişilebilir PDF içerik yayın akışına girmeli.
Yeni işi kabul ölçütüne bağlayın. Her yeni sayfa veya bileşen, klavye ve kontrast testinden geçmeden yayına alınmamalı.

Site zaten yenilenecekse bu adımları projenin başına koymak en ucuz yoldur. Web sitesi yenileme rehberi bu sıralamayı proje planı içinde anlatır.

Sık yapılan hatalar

Otomatik taramayı uygunluk belgesi sanmak. WebAIM de araçların her hatayı yakalayamadığını, hata çıkmamasının sayfanın erişilebilir olduğunu göstermediğini vurguluyor.
Yalnız ana sayfayı test etmek. Kullanıcı ana sayfada değil, formda ve ödeme adımında takılır.
Hazır eklentiye güvenmek. Kaynak koddaki eksik etiket ve klavye sorunu, sayfanın üstüne eklenen bir araç çubuğuyla kendiliğinden düzelmez.
Odak çizgisini kaldırmak. Tasarım kaygısıyla silinen odak göstergesi, klavye kullanıcısını sayfada kaybeder.
Bilgiyi yalnız renkle vermek. Kırmızı çerçeveyle gösterilen form hatası, renk ayırt edemeyen kullanıcıya bir şey söylemez.
Görsel içine metin gömmek. Kampanya görselindeki indirim oranı ekran okuyucuda yoksa o kullanıcı için kampanya da yoktur.
Girişte bulmaca dayatmak. Alternatifi olmayan bilişsel testler WCAG 2.2'nin kimlik doğrulama ölçütüyle çelişir.

Erişilebilirlik nasıl ölçülür?

Kontrol listesi skoru: Genelge kapsamındaysanız Bakanlığın A seviyesi listesindeki sorulardan kaçının karşılandığı.
Şablon bazında otomatik hata sayısı: Her ana şablon için aylık tarama sonucu ve eğilimi.
Görev başarısı: Kritik görevlerin yalnız klavyeyle ve ekran okuyucuyla tamamlanıp tamamlanmadığı.
Tasarım sistemi uyumu: Kontrast ve hedef boyutu kuralını karşılayan bileşenlerin oranı.
Geri bildirim: Erişilebilirlikle ilgili kullanıcı bildirimleri ve çözüm süresi.
Gerileme: Yeni sürümlerde daha önce kapatılmış hataların geri dönüp dönmediği.

Yarın fareyi bir kenara koyun

Sitenizin en çok kullanılan formunu açın ve fareye dokunmadan, yalnız Tab, Shift+Tab ve Enter tuşlarıyla doldurup gönderin. Odağın kaybolduğu, bir alanın atlandığı veya hata mesajının duyulmadığı her yeri not edin. Ardından aynı sayfayı ücretsiz bir otomatik denetim aracıyla tarayın. İki listeyi birleştirdiğinizde, ilk düzeltme sprintinin iş listesi hazır olur.